Bài Cuối Năm

Cuối năm ngồi tính sổ đời 

Hơi đâu suy tính lỗ lời hơn thua

Một đời chẳng thích tranh đua 

Nên không tính toán được thua thể nào 

Được thì được cả trăng sao 

Thả tay mà vớt những bào ảnh xa 

Bốn mùa rồi cũng dần qua 

Được thêm có mỗi tuổi già mà thôi 

Thua thời thua trắng tay rồi 

Ba trăm sáu chục ngày trôi không về 

Ngồi nhìn phương thảo thê thê 

Năm rời tháng rụng chợt tê tái lòng

Rượu tiễn cuối năm cùng tri kỷ 

Đời rồi qua bãi bể nương dâu 

“Nhật mộ hương quan hà xứ thị?

Yên ba giang thượng sử nhân sầu.”

mnc 

31/12

T u ổ i đ ờ i n h ư m â y b a y

Năm xưa, khi còn là cậu thiếu sinh 13, 14 tuổi xanh, tôi đã nghêu ngao những âm giai rời rạc buồn sâu lắng “ Tuổi nào nhìn lá vàng úa chiều nay Tuổi nào ngồi hát mây bay ngang trời …Tay măng trôi trên vùng tóc dài, Bao nhiêu cơn mơ vừa tuổi này…” và chưa biết “…ngơ ngác tìm tiếng gió heo may” Những lời nhạc như thơ như mây mông lung diệu vợi ru tôi trong giấc mộng thanh xuân ngày ấy lang thang lang thang thành phố tóc mây cài. Ôi! Mây trắng nghìn năm vẫn bay, mà bóng hạc vàng một đi không trở lại “Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản Bạch vân thiên tải không du du” 

Bóng hạc hay mây trắng ưng vô sở trụ trên biển xanh đời người hữu hạn. 

Qua đi những mây trắng áo trắng sân trường đến trời ươm nắng cho mây hồng rồi mây xám mây đen trong giông bão chiến tranh 

“Gió nổi mười phương trời buổi đó

Với ngày như lá, tháng như mây.”

Tôi cứ trôi đi trong mây trời kỷ niệm một sớm cuối năm 

“Lãng đãng khói sương trời tưởng nhớ..

Thơ hồng, tuổi ngọc tiếc thương ai?” 

Nhìn lại tuổi đời như bóng hạc vàng “nhất khứ bất phục phản” trên dòng thời gian như mây trắng nghìn năm mà lòng chợt cảm hoài trở g một sớm mai với những ngày còn lại của năm sắp hết. Giã từ ngày tháng cũ giã từ một năm …lại nhớ Tô Đông Pha với Biệt Tuế 

Cố nhân thích thiên lý,

Lâm biệt thượng trì trì.

Nhân hành do khả phục,

Tuế hành na khả truy.

Vấn tuế an sở chi,

Viễn tại thiên nhất nhai.

Dĩ trục đông lưu thuỷ,

Phó hải quy vô thì.

Đông lân tửu sơ thục,

Tây xá trệ diệc phì.

Thả vi nhất nhật hoan,

Uý thử cùng niên bi.

Vật ta cựu tuế biệt,

Hành dữ tân tuế từ.

Khứ khứ vật hồi cố,

Hoàn quân lão dữ suy.

📚

Xin chuyển qua thơ 6/8

Giã từ một năm 

Cố nhân lên đường đi xa,

Buổi chia tay vẫn thiết tha quay về. 

Người đi còn có ngày về,

Nhưng năm gấp ruổi khó bề đuổi theo.

Thử hỏi thời gian đi đâu,

Theo dòng nước chảy đổ vào biển đông.

Viễn du tận cuối trời không.

Rượu ngon đúng độ xóm đông dậy mùi,

Xóm tây lợn béo no đầy,

Hãy vui cho hết trọn ngày hôm nay.

Bù cho sầu héo năm dài,

Đừng quên từ giã tháng ngày đã qua.

Đừng quay về, hãy đi xa,

Mang theo cùng với tuổi già lão suy

Cao Nguyên mnc 

(@Tản mạn cuối năm )

N ằ m n g h e b i ể n g ọ i

Nằm nghe biển gọi cuối trời xa 

Cách một đại dương đó là nhà 

Biển vỗ muôn đời ru bờ sóng

Sóng ru một thuở vỗ đời ta 

Biển vẫn như là người tình cũ 

Để lòng nhớ mãi buổi chia xa 

Cuối năm đứng vọng bên bờ sóng  

Nghe tiếng biển âm giữa ánh tà

Lưng trời những cánh chim bay mỏi 

Dõi mắt trông vời chốn xa xăm 

Theo cánh chim mơ về cố xứ 

Một xa đã thoáng ba mươi năm 

Năm cùng tháng tận ở chốn xa 

Nằm nghe biển gọi với tuổi già 

Hình tượng trời mây in dấu hỏi 

Còn bao lâu nữa hỡi quê nhà 

Khóc lên ôi quê hương yêu dấu 

Hồn như trang sách cũ đời ta 

Còn bao lâu nữa. Bao giờ nhỉ ?! 

Cuối năm ở một góc biển xa

maingocuong @ december 2022

( kỷ niệm 30 năm (1992-2022) giã biệt quê hương

Cảm nghĩ mùa Giáng Sinh

 

Hình như Thượng đế đã cho loài người chúng ta cảm nhận được không gian, thời gian khi Chúa Hài Nhi giáng thế làm người trong cảnh cơ hàn hơn hai ngàn năm trước đây. Nên…

Những ngày lễ Giáng Sinh năm nay nơi thành phố tôi đang sống, đã chìm trong giá lạnh kinh hồn như miền Bắc Cực và nhiều nơi khác còn bị bão tuyết, bão băng làm gián đoạn giao thông, đình trệ sinh hoạt, thậm chí gây nên khủng hoảng đây đó trong xã hội nữa kia. 

Chúng tôi tuy trải nghiệm cái lạnh giá mùa Noel nhưng còn may mắn vẫn còn nước sạch và thực phẩm, vẫn có điện có gas để sưởi ấm, còn may mắn hơn nhiều lần các miền đất nghèo khó trên thế giới và nhất là những nơi đang chiến tranh địch họa như Ukraine. Cuộc chiến vệ quốc của dân tộc này đã kéo dài đúng 10 tháng dòng dã và vẫn còn tiếp diễn dù đang trong mùa Giáng Sinh mùa của hoà bình và hy vọng. Nhưng tiếng súng vẫn chưa ngưng trên đất nước Ukraine. Không hề có ngưng bắn tạm thời để Ukraine đón mừng Giáng Sinh và Năm mới. Theo Reuters đưa tin: “Moscow hôm Thứ Tư (14/12) tuyên bố, sẽ không có “ngừng bắn dịp Giáng sinh” vì không nhận được yêu cầu thành ý từ Kyiv, trong bối cảnh chiến tranh tàn khốc ở Ukraine đã sang tháng thứ 10…” 

Điều này như trong các tấm hình đăng trên báo, đã cho thấy Ukraine đón mừng Giáng Sinh và Năm mới trong hoàn cảnh không điện,  không gas … trong tiếng nổ và đường đạn của hỏa tiễn đối phương vẫn nhanh hơn cánh bay của thiên thần. 

“Hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine đã khiến hàng triệu người mất điện – và hàng chục thành phố không có đèn Giáng sinh.(“Hundreds of rockets and drones targeting Ukraine's energy infrastructure have left millions without power - and dozens of cities without Christmas lights.”) 

“Gia đình tôi và bạn bè ở Ukraine nói rằng Giáng sinh không muốn gì nhiều, chỉ cần không có bom đạn là tốt rồi. Nếu có điện và sưởi thì đó là món quà tuyệt vời nhất cho họ", (“My family and friends in Ukraine say that Christmas does not want much, as long as there are no bombs and bullets, it is fine. If there is electricity and heating, that is the best gift for them," )

“Chiến tranh thật kinh khủng, nhưng chúng ta không nên bỏ mặc con cái mình mà không có kỳ nghỉ.” (“The war is horrible, but we should not leave our children without a holiday,”)…

Tôi đọc những đoạn tin trên từ các phụ nữ Ukraine còn rất trẻ sống trong chiến tranh  phải chăm sóc các con khi người chồng, người cha đang chiến đấu ngoài mặt trận, với nhiều xúc cảm. Vì chính thế hệ chúng tôi cách đây gần nửa thế kỷ cũng đã có những trải nghiệm như họ trong cuộc chiến quốc cộng trên đất nước tôi. 

Hơn bất cứ ai, họ những người dân Ukraine can đảm xác quyết:” Chúng tôi tin vào chiến thắng của mình, chúng tôi tin rằng cái thiện luôn chiến thắng cái ác và chúng tôi tin rằng ngay cả trong giờ phút đen tối nhất vẫn luôn có ánh sáng” (“We believe in our victory, we believe that good always defeats evil, and we believe that even in the darkest hour, there will always be light.") 

Chúng tôi cũng tin tưởng như vậy. 

Hôm nay, 25/12/2022, ngày Thiên Chúa giáng sinh, xin hiệp thông cùng Đức Giáo hoàng Phanxicô trong nghi thức chúc lành Urbi và Orbi, gửi tới thủ đô Roma và toàn thế giới, cầu nguyện cho hòa bình tại Ukraine và khắp nơi trên thế giới. 

🙏🙏

T Ố N G B I Ệ T

T Ố N G   B I Ệ T 

“Đản khứ mạc phục vấn,

Bạch vân vô tận thì! . 

Vương Duy

(Xin đừng hỏi nữa Bạn ơi! 

Đầy trời mây trắng muôn đời vẫn bay) 

Tống biệt là tiễn đưa là chia ly là kẻ ở người đi nhuốm màu buồn thương, tống  biệt  vẫn là đề tài sáng tác của thi nhân muôn thuở. Tống biệt thường nhuốm màu sắc của Đường thi. Chốn giang đầu bằng hữu tiễn biệt nhau, nơi bến sông hay bên cầu bịn rịn phút chia tay đôi lứa đôi nơi

Người lên ngựa, kẻ chia bào,

Rừng phong thu đã nhuộm màu quan san. (Kiều) 

Đưa chàng lòng dặc dặc buồn

Bộ khôn bằng ngựa thủy khôn bằng thuyền

…

Dặm  hồng bụi cuốn chinh yên 

Trông người đã khuất mấy miền dâu xanh. ( Chinh phụ ngâm) 

Tống Biệt của Tản Đà đầu thế kỷ XX nơi chốn Thiên Thai nhuốm màu liêu trai 

“Suối tiễn oanh đưa luống ngậm ngùi”:

Hình bóng người đi như 

“Cái hạc bay lên vút tận trời!

Trời đất từ đây xa cách mãi.

Cửa động,

Đầu non,

Đường lối cũ.

Ngàn năm thơ thẩn bóng trăng chơi..” 

(Tản Đà . Tống Biệt, 1922) 

và Tống Biệt Hành của Thâm Tâm mới là bài hành đưa tiễn khảng khái u trầm của nhiều thế hệ thanh niên thời chiến chúng tôi. Tiễn biệt, chia tay .. lên đường, ra đi … Ừ ! Ra đi …mà biết về đâu nhỉ? Đã nhuốm chinh yên khắp bốn trời … Cứ đi … cứ “Giã nhà đeo bức chiến bào, Thét roi cầu Vị ào ào gió thu” 

Thế mới là 

Tống biệt hành 

Đưa người, ta không đưa qua sông,

Sao nghe tiếng sóng ở trong lòng?

Bóng chiều không thắm, không vàng vọt,

Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?

Đưa người ta chỉ đưa người ấy

Một giã gia đình, một dửng dưng...

- Ly khách! Ly khách! Con đường nhỏ,

Chí nhớn chưa về bàn tay không,

Thì không bao giờ nói trở lại!

Ba năm mẹ già cũng đừng mong!

Ta biết người buồn chiều hôm trước:

Bây giờ mùa hạ sen nở nốt,

Một chị, hai chị cũng như sen

Khuyên nốt em trai dòng lệ sót.

Ta biết người buồn sáng hôm nay:

Giời chưa mùa thu, tươi lắm thay,

Em nhỏ ngây thơ đôi mắt biếc

Gói tròn thương tiếc chiếc khăn tay...

Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực!

Mẹ thà coi như chiếc lá bay,

Chị thà coi như là hạt bụi,

Em thà coi như hơi rượu cay

Thâm Tâm 

Buổi sáng cuối tuần đọc lại những bài Tống biệt mà cảm khái vô cùng thiên địa mang mang… đến như nhà sư thi nhân Tuệ Sỹ cũng Tống biệt hành 

Tống biệt hành của sư chỉ một bước đường nhưng âm âm khí lạnh bờ sông Dịch của Đường thi

 “Đò ngang neo bến đầy sương sớm

Cạn hết ân tình, nước lạnh sao?” 

“Tích thời nhân dĩ một,

Kim nhật thuỷ do hàn” (Lạc Tân Vương. Dịch Thuỷ tống biệt) 

(Người xưa đã khuất bóng mờ 

Nước sông Dịch đến bây giờ lạnh căm)

Tống biệt hành 

Một bước đường thôi nhưng núi cao

Trời ơi mây trắng đọng phương nào

Đò ngang neo bến đầy sương sớm

Cạn hết ân tình, nước lạnh sao?

Một bước đường xa, xa biển khơi

Mấy trùng sương mỏng nhuộm tơ trời

Thuyền chưa ra bến bình minh đỏ

Nhưng mấy nghìn năm tống biệt rồi

Cho hết đêm hè trông bóng ma

Tàn thu khói mộng trắng Ngân hà

Trời không ngưng gió chờ sương đọng

Nhưng mấy nghìn sau ố nhạt nhòa

Cho hết mùa thu biệt lữ hành

Rừng thu mưa máu dạt lều tranh

Ta so phấn nhụy trên màu úa

Trên phím dương cầm, hay máu xanh

Tuệ Sỹ 

NhaTrang 1977

Rồi mời đọc thêm một bài Tống biệt hành của nữ sĩ Vi Khuê thời hiện đại, khẩu khí thơ nào khác gì nam giới 

Tống biệt hành 

Ta tưởng ngươi

đi về phương đông

Ta rót cho ngươi

chén rượu hồng

Rượu sẽ mềm môi

ngươi sẽ khóc

Ta cười. Ngươi

có hiểu gì không?

Ta tưởng ngươi

đi về phương tây

Ta rót cho ngươi

chén rượu đầy

Rượu sẽ làm cay

đôi mắt ướt

Ta nhìn, lệ rớt

giữa lòng tay...

Ta tưởng ngươi

đi về phương nam

Ta rót cho ngươi

chén rượu tràn

Rượu sẽ làm hoen

thân áo bạc

Ngươi về. Khật

khưỡng dưới vầng trăng.

Ta tưởng ngươi

đi về phương bắc

Ta rót cho ngươi

chén rượu ngọc

Rượu sẽ vì ta

nói với ngươi

Vĩnh biệt. Đừng

quay nhìn ngõ trúc.

Ta tiễn ngươi! Ôi!

Ta tiễn ngươi

Rừng phong không gió

trời không mây

Hoa đâu. Để

ngát thơm vườn Ngự

Ta tiễn ngươi mà

ta tiễn ngươi!

Vi Khuê 

2015

  

Ta tiễn người hay ta tiễn ta 

Đọc Tống biệt hành lại nhớ Hồ trường…

Tống biệt 

Tiễn người nghiêng chén rót về Đông

Rượu như sương tỏa đóa mây hồng

Cả một bình minh trong hơi rượu

Ta tiễn người  đi ! Có buồn không 

Tiễn người nghiêng chén rót về Tây 

Mưa Tây Sơn! nước đã dâng đầy

Khà lên hơi rượu câu tống biệt 

Mà đôi mái tóc ngả mầu mây

Tiễn người nghiêng chén rót về Nam

Trời Nam cuồn cuộn sắc khói lam 

Bốn trời mờ mịt mây cố xứ

Dục phá thành sầu vẫn chưa tan

Tống biệt rượu nghiêng về Bắc phương 

Người đi thêm luống những đoạn trường

Cười lên một trận buồn nghiêng ngả

Lệ phong kín nỗi, lệ như sương 

Đưa người rượu rót khắp tứ phương 

Màu men màu mắt rợn nghìn chương

Tiễn người!  ta tiễn ta !  một thể

Cười lên nghiêng ngửa cõi vô thường

2017 

mai ngọc cường

 

HOÀI NIỆM MIỀN NAM

 Sáng dậy sớm lục soạn lại tủ sách, tình cờ một tập sách mỏng, nhỏ và cũ kỹ rơi ra. Nhặt lên đọc mới biết đó là tập Bài hát Công dân Lớp sáu của Vũ Thanh Tuyền do Trung Tâm Học Liệu . Bộ Giáo Dục (VNCH) ấn hành lần thứ nhất 10.000 cuốn vào năm 1973 với giá bìa $35 (tiền VNCH). 

Sách in typo, 36 trang kể luôn bìa, gồm 30 bài hát giáo dục Công dân cho lớp 6, đã đem vào Chương trình Phát thanh học đường do  Trung Tâm Học Liệu . Bộ Giáo Dục (VNCH) niên khóa 71-72 và 72-73. 

Tôi cũng không nhớ là có tập bài hát giáo dục này và nó đã nằm trong tủ sách của tôi bao năm nay, nhưng rõ ràng tuổi đời của nó đã 50 năm. 

Nửa thế kỷ đã trôi qua trên nhưng trang giấy vàng ố dấu vết của thời gian. 

Những bài học Công dân lồng trong những dòng nhạc kẻ với nhịp 2/4 dễ hát với những lời cũng dễ thuộc, như bài ca dao để học sinh học thuộc lòng thời xa đó. Như trong Bài 1 Không phùng phí vật phẩm : 

“Thức ăn thức uống hằng ngày. 

Áo quần cùng với dép giày nhỏ to.

Bút sách cha mẹ sắm cho. 

Em đừng hoang phí phải lo giữ gìn” 

Hay, Bài 13 : Nguồn gốc tổ tiên. 

“Ta tự hào là con Rồng cháu Tiên. Dòng Lạc Hồng bốn ngàn năm văn hiến. 

Ngày mồng 10 tháng 3 nhớ chớ quên. 

Người khắp chốn cùng nhớ ơn tổ tiên. ”

Những bài hát đơn giản như những bài ca sinh hoạt thanh thiếu niên Hướng Đạo đầy tính cách giáo dục này, sao tôi chưa có lần nào được nghe qua nhỉ?! 

Những năm mà tập sách này được lưu hành trong học đường miền Nam là những năm tôi sắp trở thành cậu giáo trẻ dạy Trung học. 

Nếu không có 30/4/75 thì cuộc đời cậu giáo đã không đi vào ngã rẽ tối tăm cũng giống như tập sách hay này giấu mình trong bụi mờ trong ngăn tủ thời gian. 

Cho đến hôm nay 

May mà còn có cơ duyên tìm lại được. 

Xin chụp lại từng trang sách cũ, đưa lên đây. Mong rằng có ai tâm huyết nhìn thấy và hy vọng các bài ca giáo dục công dân tốt đẹp này có cơ may trở lại cuộc sống để giúp ích phần nào cho các thế hệ trẻ Việt tương lai.  

Mong lắm thay. 

mnc

5/11

NHỮNG QUYỂN SÁCH CŨ

 

Những quyển sách cũ đã nằm phủ bụi rất lâu trong tủ sách nhà tôi, từ khi e-book và audio book ra đời. Chúng chỉ còn là kỷ niệm không rời của một thời yêu sách, mê sách … bây giờ chữ nghĩa được sờ tận tay như những trang sách giấy chỉ lộ diện trong những lúc rảnh rỗi lau chùi bụi bặm và nhìn ngắm đôi phút trước khi sắp lên kệ như cũ. Thiệt là cảm hoài cho sách vở thời @ 

Nhớ bài học thuộc lòng từng ê a thời tiểu học 

Đọc sách phải quý sách 

Sách vở giữ cho sạch 

Tờ giấy bao công phu

Chúng ta đừng làm rách 

Lớn thêm tý nữa mê đọc sách, nghiến ngấu bao nhiêu pho trong tủ sách nhỏ của gia đình, đến các hằng hà sa số sách còn thơm mùi mực nhà in từ các hiệu sách lớn, bé trong thị xã đìu hiu đến choáng ngợp với bao nhiêu là chữ nghĩa nơi nhà Khai Trí, Lê Phan … nơi đô thành Sài Gòn. Thiệt là trăm hoa đua nở trên thị trường chữ nghĩa của miền Nam một thời. Tôi đã từng mê mẩn mùi mực thơm của những trang sách in từ Thiếu Nhi, Tuổi Hoa, Tuổi Ngọc … đến Ngày Nay, Đại Nam, Trí Đăng, An Tiêm, Lá Bối … của miền Nam một thời chữ nghĩa. Nhất là sách cảo thơm của nhà Lá Bối; chữ to, giấy rơm thơm không xén, đọc đến đâu, rọc đến đấy…sướng từ đầu óc đến ngón tay. 

Ôi! Thời oanh liệt đó còn đâu khi bên thắng cuộc tranh đoạt quyền hành làm cuộc phần thư khói lửa tàn khốc phủ lên nền học thuật văn chương văn hóa miền Nam. Và thay đổi bằng những thứ mà họ đem thế vào đó những thứ chữ nghĩa của họ?! 

 Những năm trần ai khoai củ, sau khi ra khỏi trại tù binh, tôi trở về nhà mẹ cuốc cày ”lao động vinh quang” mắt la mày lét muốn làm cái cột điện đổi đời. Hiệu sách Nhân Dân được mọc lên sát bên nhà tôi, kề Cửa hàng Ăn Uống và Quầy Mậu Dịch và Cửa hàng Chất Đốt cũng gần đâu đó. Đôi khi có chút rảnh tôi cũng ghé vào Hiệu sách Nhân Dân đọc cho biết và tiện mua Lê Nin toàn tập in giấy láng, bìa cứng, giá rẻ cho vợ … gói xôi !

Còn những quyển sách văn học in trên giấy hẩm xấu, chữ nhỏ xíu đọc muốn tăng độ cận và đầu ngón tay chai như cuốc đất. Nhưng cũng ráng mua mấy quyển mà đọc chơi cho khỏi nhớ sách.

Những Xervantex, Đôn Kihôtê, Saclo Brônti, Jên Erơ, Vichto Huy gô … Alếch Xănđơ Krôn … ôi! con bà nó ! đọc lên thật hại não. Vậy mà cũng ráng đọc, ráng mua. Một số đọc xong đem vào cầu thế giấy Kiss Me thêm đau trĩ . 

Vài quyển khác khi rời quê hương cách đây hơn 30 năm tôi mang theo vì cứ nghĩ là sẽ không có sách tiếng Việt đề đọc , thôi có còn hơn không.

Nhưng cũng từ đó đến nay tôi đã không bao giờ để mắt đến loại chữ phiên âm này nữa. Cho đến tình cờ…

Hôm nay thanh lọc lại tủ sách cũ. Tôi phải làm gì với mớ giấy bổi này đây ? 

mnc 

Ghi chú theo hình: 

H 1 : Sách vở cũng tang thương 

Hai bộ mặt của những quyền sách cũ : bên trái là sách dịch cũ trước 75 của miền Nam và bên kia là sách dịch (tả)của miền Bắc bán trong các hiệu sách Nhân dân với các tên tác giả phiên âm “chẳng ra sao cả” đọc xong phải ngẫm nghĩ mãi mới hiểu ! Hmmmmmm cũng chưa hiểu!? 

H2 : Sách vở cũng tang thương 

Bên trái là sách dịch sau “đổi mới” như cũ theo miền Nam bên phải. 

Hỡi ôi! “Đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt”

Đi bao nhiêu năm lại về chốn cũ 

Thôi cũng mừng cho sách!